HE na Neretvi

Područje sliva rijeke Neretve s energetskog gledišta je jedno od najznačajnijih u Bosni i Hercegovini. Morfologija terena u području sliva i neravnomjerne padavine prouzrokuju u zimskom i proljetnom periodu nagle pojave velikih voda sa znatnim proticajima.

Srednji prirodni  godišnji  proticaj u Mostaru  je  197,4 m ³/ sec. 

Hidroelektrane kojima na slivu Neretve upravlja JP EPBiH: 

  • HE „Jablanica“
  • HE „Grabovica“
  • HE „Salakovac“

Hidroelektrana „Jablanica“

  • Lokacija objekta - rijeka Neretva, Hercegovačko-neretvanski kanton 
  • Tip objekta – derivacioni s akumulacionim bazenom za sezonsko izravnanje
  • Instalirana snaga - 180 MW ( šest agregata) 
  • Prosječna godišnja proizvodnja – 770 GWh

Hidroelektrana „Jablanica“ je prvo i najveće  hidroenergetsko postrojenje izgrađeno  na rijeci Neretvi. Građena je u dvije faze od 1947. do 1955. i od 1955. do 1958. godine. Proizvodnja električne energije u HE „Jablanica“ započela je u februaru 1955. godine. Nakon izgradnje bila je najveći hidroenergetski objekat u bivšoj SFRJ.

Sveobuhvatna revitalizacija HE (šest agregata i dio prateće opreme) okončana je 2008. godine. Revitalizacijom je instalirani kapacitet povećan sa 150 MW na 180 MW i radni vijek HE produžen za narednih 30 do 40 godina. 

Akumulacijom Hidroelektrane   obuhvaćene su vode Neretve i svih njenih pritoka uzvodno od Jablanice. Podizanjem visoke lučno-gravitacione brane visoke 85 metara,  neposredno ispod ušća rijeke Rame u Neretvu, stvoreno je akumulaciono jezero maksimalne dužine 30 kilometara,  koje se proteže uz Neretvu do grada Konjica,  a uz rijeku Ramu do sela Gračaca. Najkraćom trasom između jezera i  mjesta gdje je smještena strojara u Jablanici voda se na turbine dovodi kroz dva tunela  dužine oko dva kilometra i pri tome se koristi maksimalni pad od 111 metara.

Hidroelektrana  „Grabovica“ 

  • Lokacija objekta - rijeka Neretva, Hercegovačko-neretvanski kanton ( 13 km nizvodno od
  • HE „Jablanica“ )
  • Tip objekta - pribranskog tipa  sa gravitacionom betonskom branom  visokom 60 m
  • Instalirana snaga - 114 MW ( dva agregata )
  • Prosječna godišnja proizvodnja – 334 GWh 

Hidroelektrana „Salakovac“

  • Lokacija objekta - rijeka Neretva, Hercegovačko-neretvanski kanton (15 km uzvodno od
  • Mostara)
  • Tip objekta - pribranski s gravitacionom branom  visine 70 m
  • Instalirana snaga – 210 MW (tri agregata) 
  • Prosječna godišnja proizvodnja - 410 GWh

Izgradnja Hidroelektrane trajala je od početka 1977. godine  do decembra 1981. godine. HE „Salakovac“ je uključena u elektroenergetski sistem  sa 220 kV dalekovoda: HE „Salakovac- Kakanj“  i HE „Salakovac – Mostar 3“.